Lansy Danışmanlık

EVİMİZDEKİ TEHLİKELİ ATIKLAR

Günlük yaşamda kullandığımız ve hayatımızı kolaylaştıran birçok tehlikeli ürün bulunmaktadır. Bu ürünler işlerimizi daha hızlı, kolay ve etkili bir şekilde yapmamızı sağlayan temizlik malzemeleri, deterjanlar, boyalar, kişisel bakım ürünleri, pestisitler gibi çok çeşitlidirler. Acaba bu ürünlere güvenebilir miyiz? Tüketici olarak marketten satın aldığımız bir ürünün genellikle güvenilir olduğuna inanırız. Ancak evlerimizde kullandığımız birçok ürün tehlikeli kimyasal maddeler içermekte ve bu ürünlerin uygun bir şekilde kullanılmaması ya da bertaraf edilmemesi halinde zararlı etkileri görülebilmektedir. İhtiyacımız olan ürünlerin hangilerinin tehlikeli olduğunu, tehlikeli olması durumunda ürünün kullanımı, saklaması ve alternatifi olan ürünle ilgili bilgimiz olması halinde evimizi ve çevremizi daha sağlıklı ve yaşanılabilir düzeye taşımamız mümkün olacaktır.

Ürün Tehlikeli mi?

Öncelikle satın alacağımız ürünün etiketi dikkatle okunmalıdır. Etiket bilgilerinde ürünün tehlikeli olup olmadığı hususunda bilgiler ve işaretler bulunmaktadır. Eğer ürün tehlikeliyse aşağıdaki tehlikelilik ibarelerinden bir ya da birkaçı bulunacaktır. 

• Yanıcı: Ateşte kolayca tutuşur ve yanar.
• Korozif/Kostik: Canlı dokuyu yakar ve tahriş eder.
• Patlayıcı/Reaktif: Isı, basınç ya da farklı maddelerle reaksiyona girebilir. Patlayabilir.
• Toksik/Zehirli: Solunması, yutulması ya da absorblanması halinde ölüme varabilen ciddi zararlar verir.
• Radyoaktif: Hücreye ve genetik maddeye zarar verir.

 Evsel Tehlikeli Atık Miktarı Nasıl Azaltılabilir?

Tehlikesiz ürünler, tehlikelilik özelliği az olan ürünler ya da alternatif ürünler kullanılabilir. Ancak tehlikelilik özelliği taşıyan bir ürünün kullanılması gerekiyorsa dikkat edilmesi gereken bazı hususlar bulunmaktadır. Şöyle ki ; 

• İhtiyaç kadar satın alınmalıdır
• Tehlikeli ürünlerin etiket bilgileri okunmalı ve en az tehlikeli olanı tercih edilmelidir. Ürünün üzerinde tehlikelilik işaretleri ve bilgisi yoksa tehlikesiz olduğu düşünülmelidir.
• Ürünün tamamı tüketilmelidir.
• Tamamı tüketilemiyorsa ihtiyacı olan birine verilmelidir.
• Tehlikeli ürün hakkında bilgi ve güvenli bertaraf yöntemleri
• araştırılmalıdır.

Evsel Tehlikeli Ürünler Kullanılırken Nelere Dikkat Edilmelidir?

Etiket bilgilerine uygun olarak gerekli koruyucu eldiven, maske ve elbise kullanılmalıdır. Nitril eldivenler asit ve bazlar dışında birçok tehlikeli ürünün kullanılmasında zararlı etkilerinden korunmak için uygundur. Asit ve bazların kullanımında dayanıklı kauçuk eldivenler giyilmelidir. Toz maskeleri de tehlikeli kimyasalların solunmasının önlemesi açısından önemlidir.

Ortamın iyi havalandırılması gerekir: Birçok tehlikeli ürünün etiketinde ürünün kullanımı sırasında ortamın havalandırılması gerektiği hususu yer alır. Hava sirkülasyonunun sağlanması için ürünün kullanıldığı ortam da dahil olmak üzere evin tüm kapı ve pencereleri açılmalı maksimum havalanmayı sağlayacak şartlar yerine getirilmelidir.

Güvenli bir ortamda saklamak gerekir: Tehlikeli ürünün kullanılmadığı zamanlarda kapağı sıkıca kapatılmalı, çocukların ve evcil hayvanların ulaşamayacakları kilitli bir yerde saklanmalıdır. Ürün tamamen bitene kadar ya da bertaraf edilinceye kadar orijinal ambalajında saklanmalıdır. Tehlikeli ürünler birbirleriyle karıştırılmamalıdır. Yanıcı ürünlerin ısı ve ateş kaynaklarından uzakta bulundurulması gerekir. Ürünler etiket bilgilerine uygun sıcaklık ve koşullarda saklanmalıdır.

 Alınabilecek ek tedbirler de bulunmaktadır;

• Tehlikeli ürünlerin kullanılması sırasında kontakt lensler çıkarılmalıdır.
• Kontakt lensler tehlikeli kimyasal gazları absorblar ve göze zarar verebilirler.
• Tehlikeli ürünün kullanılması sırasında iş elbiseleri giyilmeli iş bittikten sonra çıkarılmalı ve cildin temas eden bölümleri yıkanmalıdır.

Evsel Tehlikeli Ürünlerin Zararları Nelerdir?

İnsanlar için tehlikeli kimyasallara maruz kalınan miktar ve süreye bağlı olarak zararlı etkileri görülür. 

• Az zamanda ve düşük miktarda maruz kalınması halinde akut etkiler ortaya çıkar ki bu etkiler; baş ağrısı, boğaz ağrısı, nefes darlığı, cilt, göz ve burunda görülen yanma, kaşıntı ve kızarıklıklardır.
• Uzun zamanda ve çok miktar tehlikeli kimyasala maruz kalınması halinde kronik etkiler ortaya çıkar ki bu etkiler; akciğer, böbrek ve merkezi sinir sisteminin zarar görmesi, kanserojen etki, doğum kusurları hatta ölümcül sonuçlardır.

Tehlikeli kimyasalların zararlı etkileri 3 şekilde ortaya çıkar: 

• Yeme/içme: Tehlikeli ürünün yenilmesi ya da içilmesi sonucu zehirlenmelere çok sık rastlanır. Özellikle çocuklarda ve evcil hayvanlarda görülür.
• Soluma: Tehlikeli kimyasalın solunması durumunda göz, cilt ve akciğerlere zarar verebilir.
• Ciltle temas ve absorbsiyon: Pestisitler gibi bazı kimyasallar ciltle temas edince absorblanarak kana karışabilir. 

Çevre için tehlikeli atıkların uygun yöntemlerle bertaraf edilmemesi halinde sadece insanlar değil, bitkiler, hayvanlar ve tüm doğa zarar görür. Normal şartlarda bir evde 1.5 kg – 5 kg arasında tehlikeli ürün bulunur. Her yıl tonlarca tehlikeli atık evsel atıklarla beraber çöpe atılmakta ve depolama alanlarında bu atıkların birlikte depolanması sonucu yer altı suyu kirliliği meydana gelmektedir. Evsel tehlikeli atıkların yere dökülmesi sonucu yüzeysel su kaynaklarında kirlilik meydana gelmektedir. Mesela; motor yağıyla kirlenmiş yüzeysel su kaynağında1 litre motor yağı, 1 milyon litre suyun kirlenmesine neden olur, ayrıca sudaki balıkların ve diğer canlıların yaşamını tehdit eder.

Evimizde Oluşan Tehlikeli Atıklar Şunlardır; 

• Aerosoller (Basınçlı Kaplar)
• Ahşap koruyucular
• Ahşap mobilya ve yer döşemeleri/ Boyaları/ Temizleyicileri/ Cilaları
• Akümülatörler
• Antifiriz
• Araç camı temizleme sıvısı
• Asbest içeren fren balataları
• Ayakkabı boyaları
• Boya/Vernik sökücüleri
• Boya tinerleri
• Çamaşır suları
• Deterjanlar (Bulaşıklar ve çamaşırlar için)
• Dezenfektanlar
• Duman dedektörleri (İyonize tip)
• Evsel tıbbi atıklar
• Fırın temizleyicileri
• Flüoresan lambalar
• Fren sıvıları
• Gübreler
• Güve yok ediciler
• Halı temizleyicileri
• Havuz/Spa temizleyicileri
• İlaçlar ( Kullanılmayan / Tarihi geçmiş olan)
• Metal boyaları / Temizleyicileri
• Motor yağları / Yağ filtreleri
• Oda spreyleri / Hava temizleyicileri
• Ojeler / Oje çıkarıcılar
• Pestisitler
• Piller
• Resim ve el sanatları malzemeleri
• Saç boyaları
• Saç jölesi
• Saç spreyi
• Solvent bazlı boyalar
• Su bazlı boyalar
• Transmisyon sıvısı
• Yağ çözücüler (Otomobiller için)
• Yağlama yağı / Makine yağı
• Yapıştırıcılar ve tutkallar
• Yosun öldürücüler