Tarih: 17.07.2017 Pazartesi | Okunma Sayısı: 1494

ATIKTAN TÜRETİLMİŞ YAKIT (ATY) TESİSLERİ

Harun YURTSEVEN Harun YURTSEVEN
Çevre Mühendisi

                                           ATIKTAN TÜRETİLMİŞ YAKIT (ATY) TESİSLERİ

Geri kazanımı mümkün olmayan ve kalorifik değeri yüksek olan atıklar alternatif yakıt haline dönüştürülmektedir. Atıkların yakıt olarak verimli bir şekilde kullanılabilmesi için olabildiğince homojeni yapıda olmalıdır. Bu nedenle atıklar fiziksel olarak işlenmekte ve bu işlemler sonucunda "Atıktan Türetilmiş Yakıt (ATY) - Refuse Derived Fuel (RDF)" olarak kullanılmaktadır.

Atıktan türetilmiş yakıt kullanımı  çevre ve insan sağlığı açısından önemli yarar sağlamaktadır. Atıkların yakıt olarak değerlendirilmesi ile hem sürdürülebilir bir atık yönetim sistemi oluşturulmakta, hem de çevreye doğrudan ve/veya dolaylı etkisi olan atıkların uygun şekilde imhası sağlanarak çevre kirliliği azaltımına katkı sağlamaktadır. Böylelikle sürdürülebilir çevre yaklaşımları desteklenmektedir.

Atıktan Türetilmiş Yakıt olarak kullanılan doğal kaynakların kullanımı azaltılmaktadır. Atıkların işlenerek belirli bir kalorifik değerde Atıktan Türetilmiş Yakıt elde edilmesiyle birlikte, birincil yakıt olan doğal kaynaklar ve madenlerin yerine kullanılması sonucu doğal kaynak ve maden kullanımı azalmaktadır. Doğal kaynakların kullanımında azaltıma gidilmesi doğal güzelliklerin, coğrafi özelliklerin korunması gibi çevresel açıdan önemli faydalar sağlamakta ve ekonomik değerlerin korunması açısından da büyük önem arz etmektedir. Kullanılan her atık kalorifik değeri kadar fosil yakıt kullanımını engellediği için yeni atık oluşumu ve kaynak kullanımında azalma görülmektedir.

Atıktan Türetilmiş Yakıtların yakılarak enerji elde edilmesinin yanında bu atıklardan doğacak toprak kirliliği, su kirliliği gibi çevresel kirlenmelerde bir şekilde engellenmiş olmaktadır.

Atıktan Türetilmiş Yakıt (ATY) hazırlama faaliyeti kapsamında, 20/06/2014 tarihli ve 29036 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Atıktan Türetilmiş Yakıt, 13/04/2017 tarihli ve 30037 sayılı Atıktan Türetilmiş Yakıt, Ek Yakıt Ve Alternatif Hammadde Tebliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğinde tanımlı atık kodlarına sahip tehlikeli ve tehlikesiz atıklar, alternatif yakıt olarak kullanılmak üzere ön işleme tabi tutulurlar.

ATY Hazırlama tesislerinde bulunması gereken özellikler aşağıdaki gibidir.

ATY hazırlama tesisi teknik özellikleri

 1.) ATY hazırlama tesislerinde;

a) Giriş, depolama ve çalışma kısımları,

b) Yangın söndürme sistemleri,

c) Konveyör ve taşıyıcı bantların/sistemleri, hazne ve kapların temizlenmesi için temizleme sistemleri,

ç) Taşan ve dökülen atıkların toplanması için yeterli absorban,

d) Nötralizan,

bulunur.

2.) Tesise kabul edilecek atık içeriğinde radyoaktif madde bulunup bulunmadığının tespiti maksadıyla tesis girişinde radyasyon ölçüm paneli bulunur.

3.) Herhangi bir kaza halinde derhal müdahale edilebilmesi için bunkerler hariç olmak üzere ünitelerin yer üstüne tesisi zorunludur. Sızıntı suyu kaçağının olabileceği tesis bölgelerinde, sızıntı suyunun yer altına sızmaması ve etrafındaki toprağı kirletmemesi için gerekli sızdırmazlık tedbirleri alınır.

4.) ATY hazırlama tesislerinin aşağıda sıralanan genel şartları sağlaması zorunludur:

a) Atık türü ve kapasitesine bağlı olmakla beraber bir ATY tesisinin atık işlemede kullanılacak toplam kapalı alanı 1000 m2’den az olamaz. Tesis olarak kullanılacak binanın, tek katlı ve bina yüksekliğinin en az 5 m olması ve TS EN 206:2013+A1’de tanımlanan zararlı kimyasal ortam çevresel etkisine maruz beton karışımı ve özellikleri için önerilen sınır değerlerde hava sürükleyici katkılı en az C30/37 yüksek durabiliteli beton kullanılması zorunludur. Binanın taban yüzeyi en az 25 cm beton ve tutuşmaz malzemeden yapılır. Beton üzerinde geçirimsiz malzeme kullanılır.

b) ATY tesisinde, 20/6/2012 tarihli ve 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ve bu Kanun çerçevesinde hazırlanan düzenleyici işlemlere uygun olarak iç ortam hava kalitesini sağlayacak gerekli tedbirler alınır. Havalandırma sistemi, uçucu bileşikler, yanma sonucu ortaya çıkabilecek kirleticiler, mikroorganizma ve alerjenlerin, ortama verilecek emisyonların ve kokunun temizlenmesini sağlayacak şekilde kurulması esastır.

c) Bağımsız iki kapalı alan arasındaki mesafenin asgari 3 m olması zorunludur. Aynı kapalı alan içerisinde yer alacak farklı faaliyetleri barındıran ünitelerin, birbiri ile fiziki irtibat olmayacak şekilde yapılandırılması gerekir. İki faaliyet alanı TS EN 206:2013+A1 ’de tanımlanan zararlı kimyasal ortam çevresel etkisine maruz beton karışımı ve özellikleri için önerilen sınır değerlerde hava sürükleyici katkılı en az C30/37 yüksek durabiliteli en az 15 cm kalınlık, 5 m yükseklikte, beton ve tutuşmaz malzemeden yapılmış ara bölme ile ayrılmış olması şartı aranır.

ç) ATY hazırlama tesisi olarak kullanılacak binanın, yangının dışarıdan binaya girmesini engelleyici uygun bir havalandırma sistemi ile elektrik kaçağı ve yıldırıma karşı topraklama sistemine sahip olması zorunludur.

d) Tesis etrafı yetkisi olmayan insanların tesise girişlerinin engellenmesini sağlayacak şekilde en az 2 m yüksekliğinde çit veya duvarla tamamen çevrilerek izole edilir. Giriş noktası sadece yetkili personelin denetiminde açık tutulur. Entegre tesislerde ATY hazırlama tesislerinin kurulması durumunda bu şart aranmaz.

e) ATY tesislerine yakın alanlar kolaylıkla yanabilen bitkilerden arındırılır ve/veya gerekli tedbirler alınır.

f) Tesis alanı, yangın gibi acil durumlarda tesis içi birimlere müdahale için gereken tüm araçların kolayca erişilebileceği şekilde düzenlenir. Atık işlemede kullanılacak kapalı alanlarda acil durum araçlarınca kullanılabilecek, birbirinden mümkün olduğu kadar uzağa yerleştirilmiş asgari iki giriş kapısı bulunur.

g) Tesis girişi, açık ve kapalı alanlar da dâhil olmak üzere tüm birimlerde işaretlemeler ve etiketlemeler standartlara uygun olarak yapılır. Ayrıca ilgili yerlere uygulama talimatları ve uyarı levhaları asılır.

ğ) Elektrik ve mekanik altyapısı, gazların patlama riski, yanıcı sıvıların ve paslandırıcı/aşındırıcı atıkların bulunması göz önüne alınarak standartlara uygun olarak düzenlenir. Elektrik malzemesinin statik ısınma ve çalışması sonucu çıkardığı ark ortamı nedeniyle meydana gelebilecek tehlikeleri engellemek için elektrik tesisatında alev sızdırmazlık (patlatmazlık/ex-proof) malzemesi kullanılması zorunludur.

5.) ATY hazırlama tesisleri her yıl Hazine Müsteşarlığınca belirlenen tarife ve talimat doğrultusunda mali sorumluluk sigortası yaptırmakla yükümlüdür.

6.) Entegre atık bertaraf tesisi içinde yer alan ATY hazırlama tesisleri ile Organize Sanayi Bölgelerinde OSB yönetimi tarafından münhasıran veya başka bir tüzel veya gerçek kişilik ile ortaklaşa kurulan ATY hazırlama tesisleri hariç, ATY hazırlama tesislerinin mülkiyetinin tesisi işleten gerçek veya tüzel kişiye ait veya en az 5 yıl süre ile kiralanmış olması ve en az 3 yıl süre ile işletilmesi zorunludur.

7.) Bu Tebliğ kapsamında yürütülen faaliyetler, iş sağlığı ve güvenliği mevzuatında yer alan ilgili hükümlere uygun olmak zorundadır.

8.) ATY hazırlama tesisinde oluşan sıvı atıklar hariç olmak üzere yıkama ve benzeri faaliyetlerden kaynaklanan atık sular ayrı olarak toplanır ve ilgili mevzuatta yer alan sınır değerleri sağlayacak şekilde arıtılır. Bunkerde faaliyet esnasında oluşan sıvı atıklar ise geri devir yapılabilir.

9.) ATY hazırlama tesislerinin çalışma kısımlarında; aşağıda sıralanan asgari teknik donanıma sahip olması zorunludur:

a) Tesise gelen atığın üretim öncesi depolanması ve tasnif edilmesi için 11 inci maddede belirtilen teknik özelliklere sahip kapalı bir stok sahası,

b) Çalışma ortamında kıvılcım tespit cihazı, herhangi bir patlamaya karşı kullanılacak azot duşlama sistemi veya muadili cihazlar,

c) Hazırlanacak ATY’de kullanılacak atığın özelliğine göre Ek-2’de verilen ekipmanlar.

10.) ATY hazırlama tesisinde aşağıdaki ek hizmet birimlerinin bulunması zorunludur:

a) Kantar ve atık kabul bölümü,

b) Araç parkı,

c) Kabul edeceği atıkların doğrulama analizini yapabilecek donanıma sahip laboratuvar,

ç) Tekerlek yıkama ünitesi,

d) İdari bina,

e) Atıksu arıtma tesisi.

11.) Atıksu arıtma tesisi bulunmayan ATY hazırlama tesisleri 31/12/2004 tarihli ve 25687 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği hükümlerine uygun olarak atıksu altyapı tesisi bulunan yörelerde kanalizasyon sistemine bağlantı esaslarına uyulması şartıyla bağlantı iznini alır.

Günümüzde kalorofik değeri yüksek atıklar enerji hammaddesi olarak görülmekte ve üretilen enerji ile hem çevre kirliliğinin ve bertaraf maliyetlerinin önüne geçilerek hem de kullanıma ihtiyacımız olan enerji eldesi üretilmektedir, böylelikle ihtiyacımız olan enerji eldesi için doğal kaynak kullanımı azalarak milli ekonomiye katkı sağlanmaktadır. Her türlü üretim ve tüketim faaliyetlerin sonucu oluşan atıkların geri dönüşüm ve geri kazanımları ile hem ekonomik anlamda kazanç hem de sürdürülebilir çevre anlamında katkı sağlayacağı unutulmamalıdır.

Yazarımızın Diğer Yazıları

ZİYARETÇİ SAYACI
  • Online
  • Bugün
  • Dün
  • Toplam
  • :
  • :
  • :
  • :

Lansy Mühendislik ve Danışmanlık © 2013

İLKNET