Tarih: 13.02.2017 Pazartesi | Okunma Sayısı: 1341

KATI ATIKLAR VE GERİ DÖNÜŞÜM

Harun YURTSEVEN Harun YURTSEVEN
Çevre Mühendisi

KATI ATIKLAR VE GERİ DÖNÜŞÜM

Atık, ürün elde etme faaliyetlerinde proseslerden kaynaklanan ve tekrar kullanılamayan veya insani ihtiyaçlar doğrultusunda kullanım sonucu oluşan artık, istenmeyen ve çevre için zarar oluşturan her türlü maddedir. Atıklar teknoloji ve sosyal gelişmelere bağlı olarak değişkenlik gösterirler. Endüstriyel gelişme ve kullanılan malzemelerde meydana gelen değişmelere bağlı olarak zaman içinde atıkların ortaya çıkışı değişkenlik göstermiştir. Örneğin plastik ve nükleer teknolojinin doğuşu gibi etmenler yeni atık türlerini ortaya çıkarmıştır. Bazı atık türleri ise ekonomik değerine bağlı olarak geri dönüşüm sürecine tabii tutulur.

Evsel Atık: Evsel atıkları kısaca evlerden atılan tehlikeli ve zararlı katı atık kavramına girmeyen, mutfak, bahçe gibi yerlerden gelen katı atıklar olarak tanımlayabiliriz. Evsel katı atıkların çoğunu organik atıklar, kalan kısmını ise kâğıt, karton, tekstil, plastik, deri, ağaç, metal, cam ve kül gibi maddeler oluşturur. Geri dönüşebilen atıklar kaynağında ayrı toplanmalı böylece düzenli depolamaya daha az atık gönderimi gerçekleştirilmelidir.


Tıbbi Atıklar: Hastane, sağlık ocağı, klinikler gibi tedavi merkezleri ve tüm sağlık hizmeti alan kurum/ kuruluş ve firmalarda oluşan kullanılmış ilaçlar, tıbbi malzemeler, ameliyat ve tedavi sırasında oluşan atıklar “tıbbi atık” sınıfına girer. Tıbbi atıklar bulaşıcı hastalıklara neden olabilirler. Bu nedenle, diğer atıklardan ayrı toplanmalı ve kontrollü bir şekilde zararsız hale getirilmelidir.

Endüstriyel (Tehlikeli ve Tehlikesiz) Katı Atıklar: Sanayi ve üretim işlemleri sırasında oluşan tehlikeli ve zararlı madde içermeyen katı atıklara tehlikesiz atıklar denir. Bu tür katı atıklar genellikle üretim artığı maddeler veya kullanım ömrünü tamamlamış makine ve hurda malzemeleridir. 

Sanayi üretimleri sırasında ve çeşitli kimyasal işlemlerden kaynaklanan, insan ve çevre sağlığına zarar veren atıklara tehlikeli atık denir. Bu atıklar kesinlikle çevre ve insan sağlığına zarar vermeyecek şekilde yönetmelikte belirtilen özelliklerdeki geçici depolama sahasında biriktirilerek Çevre Ve Şehircilik Bakanlığı tarafından yetkilendirilmiş lisanslı kurum ve kuruluşlara gönderilerek bertarafı gerçekleştirilir.

Tarımsal ve Bahçe Atıkları: Park ve bahçelerde oluşan bitki artıkları, tarımsal faaliyetlerden kaynaklanan organik kökenli bitki atıkları ve benzeri yerlerde oluşan çalı-çırpı gibi atıklar tarımsal bahçe atıkları olarak isimlendirilir. Bu tür atıklar önemli bir geri kazanım kaynağıdır. Diğer atıklarla karıştırılmadıkları takdirde çeşitli yöntemler kullanılarak kompostlaştırma ve organik geri kazanım işlemine tabi tutulabilirler. Büyükbaş-küçükbaş hayvan tesisleri ile kanatlı hayvan tesislerinden kaynaklanan gübreler ise biyogaz tesislerinde enerji üretiminde kullanılabilmektedir.

Ömrünü Tamamlamış Lastikler: Faydalı ömrünü tamamladığı için araçtan sökülen orijinal veya kaplanmış, bir daha araç üzerinde lastik olarak kullanılamayacak durumda olan ve üretim esnasında ortaya çıkan ıskarta lastikler, ömrünü tamamlamış lastik olarak tanımlanmaktadır. Bu atıklar geri dönüşüm ile ikincil hammadde olarak kullanılabilirler.

Atık Pil ve Akümülatörler: Kullanılmış pil ve akümülatörlerin evsel atıklardan ayrı olarak toplanması, taşınması, bertaraf edilmesi gerekmektedir. Atık pil ve akümülatörlerin kullanıldıktan sonra çöpe atılmaması, insan ve çevre sağlığına zarar vermeden geri dönüşümünün sağlanması gerekir.

Ambalaj Atığı: Piyasaya sürülen ürünlerin tüketimi sonucu oluşan satış, dış ve nakliye ambalajlarının Ambalaj ve Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği’nin amacı doğrultusunda toplanması, tekrar kullanılması, geri dönüştürülmesi, geri kazanılması gereken ekonomik değere sahip atıklara ambalaj atığı denilmektedir. Ambalaj atıkları geri dönüşümü hem ekonomik anlamda hem de sürdürülebilir bir çevre için önem arz etmektedir.

Ambalaj atıkları özellikle evlerde evsel atıklar ile birlikte çöp olarak atılması sonucu bu ekonomik değere sahip atıklar çöplüklere gönderilmektedir. Bu da hem ekonomik hem de çevresel anlamda kötü sonuçlar doğurmaktadır.

Geri Dönüşüm: Yeniden değerlendirilme imkânı olan atıkların çeşitli fiziksel ve/veya kimyasal işlemlerden geçirilerek ikincil hammaddeye dönüştürülerek tekrar üretim sürecine dâhil edilmesine geri dönüşüm denir.

Geri dönüşebilen bazı atık türleri aşağıda verilmiştir.

 

Demir                         

Çelik                 

Bakır                                   

Aliminyum

 

Krom                    

Cam            

Kağıt                                    

Plastik

 

Kurşun             

Piller    

Motor yağları                      

Atık yağlar

 

Akümülatörler         

Kauçuk            

Röntgen filmleri

Beton

 

Elektronik atıklar    

Organik atıklar

 

 

AB ülkeleri doğal kaynak kullanımını azaltmak ve ekonomik olarak yarar sağlamak amacı ile geri dönüşüme büyük önem vermektedir. Bu kapsamda Avrupa komisyonu tarafından geri dönüşüm hedefleri belirleyerek üretilen atıkların bu hedefler doğrultusunda geri dönüşümünü sağlamak amaçlanmıştır.

Katı Atıklar ve Dönüşüm                                                                                                                                                                        

Yazarımızın Diğer Yazıları

ZİYARETÇİ SAYACI
  • Online
  • Bugün
  • Dün
  • Toplam
  • :
  • :
  • :
  • :

Lansy Mühendislik ve Danışmanlık © 2013

İLKNET